Van de preek- naar de praatstoel

In ‘Van de preek- naar de praatstoel’ gaan we in gesprek met predikanten die samen met Dit Koningskind een antwoord zoeken op de vraag: Hoe maak je van je kerk een plek waar iedereen gezien wordt en erbij hoort?

Samen met Hans van der Mijden (relatiemanager kerken) zijn we op bezoek bij Rein Hoekstra. Rein is getrouwd, vader van drie zonen en al meer dan 36 jaar werkzaam als predikant. Eerst binnen de PKN en sinds 2013 bij de NGK. Vanaf het allereerste contact was er direct een klik. Beide kennen ze het leven met een beperking maar al te goed.

Rein:’’Mijn oudste zoon heeft een meervoudige beperking. Ik heb ervaren hoe geloofsgemeenschappen met hem en met ons omgaan. Dat is naast veel goeds, ook vaak een soort hink-stap-sprong relatie met veel gedoe. En dan heb je het nog niet eens over de kerkdienst zelf. Je krijgt te maken met mensen die er geen lor van begrijpen. Sommige kijken je aan alsof je toevallig het verkeerde gebouw bent binnengelopen.’’

De verhalen zijn Hans niet onbekend. ’’Hoe reageer je als geloofsgemeenschap op mensen met een beperking? Dat is waar we bij Dit Koningskind meer aandacht aan willen besteden. Het is duidelijk dat mensen er vaak zelf geen raad mee weten, maar andersom is het voor ouders en verwanten ook spannend. Hoe reageert zo’n gemeenschap? Welke plek mogen wij innemen?’’

Ze hebben er geen taal voor

Rein benadrukt dat er geen sprake is van onwil. ‘’Tegenwoordig zijn we zo gefocust op presteren, het beste uit jezelf halen. Binnen de kerkelijke cultuur gaan we onbewust vaak uit van hoogopgeleide mensen, die goed van de tongriem gesneden zijn en zich weten te redden. Verdriet en pijn is voor de keukentafel, dat laten we niet graag zien.

Dat is een enorm contrast met iemand die piepend en kreunend achterin de kerkzaal zit. De kwetsbaarheid van het leven wordt opeens zichtbaar. Toen viel bij mij het kwartje; het is geen onwil, maar het tempo ligt zo verschrikkelijk hoog en anders. En daar komt nog bij dat veel mensen er gewoon geen taal voor hebben.’’

Verbinden, begrijpen en bewegen

Dit Koningskind is daarom met 5 predikanten uit verschillende stromingen een project gestart om de kerken in Nederland inclusiever te maken. ‘’Dat is wel iets van de lange adem’’, grapt Rein, die onderdeel uitmaakt van de groep. Heb je de gemeenschap in beeld, is vaak de eerste vraag. Daarna volgt: breng je ze ook in beeld?

Hans: ‘’Vaak krijgen we te horen ‘we hebben hier geen mensen met een beperking’, maar even later volgt er toch een lijstje. Of er wordt verteld dat er een groep is binnen de gemeente, die deze mensen in beeld heeft. Maar dat is nog wat anders dan wanneer je deel uitmaakt van een gemeenschap. Geen wij-zij, maar met elkaar.

Het idee van een geloofsgemeenschap is dat je je gaat verbinden. En als je met elkaar verbonden bent ga je het begrijpen. Dan kan het niet anders dan dat je in beweging gaat komen.’’

Wat kan ik voor u doen?

Hans moet denken aan het verhaal van Bartimeüs in de Bijbel. Jezus zag hem en vroeg ‘’Wat kan ik voor u doen?’’. Elkaar zien, vragen wat de ander nodig heeft en in beweging komen, dat willen we ook bereiken in kerken. En dat is niet makkelijk, weet Rein. ‘’Kijk alleen al naar mijn zoon, die kan niet praten. Dus hoe gaat hij uitleggen wat hij nodig heeft? Maar als je anders leert kijken, zie je dat hij wel iets zegt, alleen niet met woorden. Die verbinding is dus echt noodzakelijk om verder te komen als gemeente.’’

Mooie campagne is geen oplossing

De groep predikanten zet zich gezamenlijk in om deze beweging op gang te brengen. De resultaten uit ons achterbanonderzoek van vorig jaar, leveren hiervoor waardevolle inzichten. Daarnaast spelen ervaringsdeskundigen een belangrijke rol. Dit raakt ook aan het NOOZO-principe: Niet over ons, zonder ons.

Rein: ‘’Een mooie campagne is geen oplossing, er moet veel meer gebeuren. Wij kunnen wel vertellen over verschillende manieren om als kerk samen te komen, maar eigenlijk moet je het gaan ervaren. Dat ontdekte ik zelf laatst nog toen er een gebarentolk in de dienst was. Ik praatte veel te snel en niet alle woorden die ik gebruikte waren makkelijk te vertalen in gebarentaal. Dat besef kwam pas toen ik mij ging verbinden met de dove mensen in de kerk. Denken dat je er bent als je een gebarentolk hebt, is dus tekort door de bocht gedacht…’’

De kerk heeft eigenlijk twee belangrijke redenen om een inclusieve geloofsgemeenschap te vormen, vertelt Hans. ‘’Nederland heeft zich aangesloten bij het VN-verdag Handicap. We moeten onze samenleving dus zo inrichten dat iedereen op gelijke voet kan meedoen, ook in de kerk. Daarnaast sluit dit verdrag aan op de kern van ons geloof. God heeft ons gemaakt om samen te leven, ieder mens is nodig. Niemand uitgezonderd.’’